EASY

DANS - Data Archiving and Networked Services

Search datasets

EASY offers sustainable archiving of research data and access to thousands of datasets.

Close Search help

De verdwenen Villa van De Tienakker

De verdwenen Villa van De Tienakker
De verdwenen Villa van De Tienakker
Archeologisch onderzoek naar het Romeinse verleden van Wijchen
De verdwenen Villa van De Tienakker
Archeologisch onderzoek naar het Romeinse verleden van Wijchen
Heirbaut, E.N.A. (Gemeente Nijmegen, Bureau Archeologie en Monumenten)
Enckevort, H. van
2011

Opgraving Romeins villa terrein Tienakker in 39 werkputten.
Met vondst van enkele vuurstenen pijlspitsen en scherven begint in de vroege bronstijd de geschiedenis van De Tienakker in Wijchen. Incidentele vondsten laten zien dat ook in de daarop volgende 2000 jaar mensen het terrein niet helemaal genegeerd hebben. Slingerkogels en een fragment van een glazen La Tene-armband markeren de overgang van de prehistorie naar de Romeinse tijd. Munten en kledingspelden laten zien dat het terrein in de 1e eeuw als nederzettingsterrein in gebruik is genomen. Rond het jaar 100 verrijst op het terrein op de oever van een oude Maasarm een grote Romeinse villa. Tijdens een ontzanding in 1971 zijn de funderingen van het hoofdgebouw geheel opgeruimd maar uit de achtergebleven natuursteen en ander bouwmateriaal mogen we afleiden dat het een imposant gebouw met hypocaustverwarming en rijk gedecoreerde muurschilderingen is geweest.

Twee onderdelen van bronzen kranen laten zien dat de bewoners van de villa ook over stromend koud en warm water de beschikking hebben gehad. Het water was afkomstig uit een grotendeels in tufsteen uitgevoerde vijfhoekige waterput die ten oosten van het hoofdgebouw in een in steen uitgevoerd putgebouw is aangetroffen. Ten westen van het hoofdgebouw heeft een monumentale, door een palenkrans omzoomde grafheuvel gelegen. Vermoed wordt dat hier in het begin van de 2e eeuw de stichter van de vila is bijgezet. In de 3e eeuw wordt het complex aan de achterzijde uitgebreid met een mogelijk openluchtheiligdom, waar een bronzen beeldje van de godin Minerva en wij-altaar opgesteld waren.

Rond het jaar 280 wordt de villa verlaten. Ruim dertig jaar later is rond het verlaten putgebouw een gracht aangelegd. Het gebouw zelf wordt daarna als wachttoren in gebruik genomen door Franken die in een Romeinse hulptroep hebben gediend. Kort na het midden van de 4e eeuw verwoest een brand de wachttoren waarbij twaalf ijzeren geschutspunten onder het puin in de waterput belanden. Vijfitg jaar later vestigt zich een nieuwe groep Franken op het terrein. Zij houden zich naast het bewerken van ijzer vooral bezig met de vervaardiging van imitaties van Romeinse munten. In het rapport worden deze en honderden andere metaalvondsten gepresenteerd die in de eerste vijf eeuwen van onze jaartelling in de bodem zijn beland.

Scherven en diverse waterputten laten zien dat De Tienakker ook in de daarop volgende eeuwen is bewoond maar resten van huizen zijn niet gevonden. Vanaf de late middeleeuwen is het terrein als landbouwgrond door de Wijchenaren gebruikt. Vele metaalvondsten die met de mest en het huisvuil op de akker zijn beland, illustreren dit gebruik tot aan het einde van de 20e eeuw. Daaronder bevinden zich religieuze voorwerpen die met het in de zomer van 1855 gestichte klooster Tienakker in verband mogen worden gebracht. Voorst zijn er tientallen voorwerpen die de aanwezigheid van soldaten tijdens de Franse Tijd (1795-1813) en de Tweede Wereldoorlog verraden.

Archaeology
33761
Nederzetting, onbepaald
Begraving - Grafheuvel, onbepaald
Archeologisch: opgraving
Bronstijd vroeg: 2000 - 1800 vC
IJzertijd: 800 - 12 vC
Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC
Middeleeuwen: 450 - 1500 nC
Nieuwe tijd: 1500 - heden
RD (in m.)   X: 177996   Y: 424221
45F (kaartbladnummer)
Tienakker
Wijchen (plaats)
Wijchen (gemeente)
Gelderland (provincie)
Archis onderzoeksmeldingsnr. 33761
Ti1-4 (projectcodes)
4 (rapportnummer)
eDNA-project: a20923
ISSN: 1871-6008
Fedora Identifier: easy-dataset:54339
Text
Rapport
application/pdf
Dutch
2013-05-06
Gemeente Nijmegen, Bureau Archeologie en Monumenten
Gemeente Nijmegen, Bureau Archeologie en Monumenten
Open access - Unrestricted access
2013-04-25
2013-04-25