EASY

DANS - Data Archiving and Networked Services


Search datasets

EASY offers sustainable archiving of research data and access to thousands of datasets.

Close Search help

Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog

Cite as:

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - VWS; (): Thematische collectie: Erfgoed van de Oorlog. DANS. https://doi.org/10.17026/dans-zk8-fmmj

2009 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - VWS; 10.17026/dans-zk8-fmmj

Het aantal mensen dat de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, wordt de komende jaren kleiner. Daarmee verdwijnt een generatie die uit eigen herinnering kan verhalen over deze periode. Terwijl persoonlijke getuigenissen inzicht kunnen geven in de motieven en dilemma’s waarmee mensen te maken kregen in een tijd van onderdrukking, vervolging en verzet. Ze geven ook inzicht in de rol die de oorlogservaringen zijn blijven spelen in het leven van de betrokkene. Daarbij is belangrijk dat unieke materialen en verhalen uit de Tweede Wereldoorlog behouden blijven. Op deze manier worden deze verhalen levend gehouden en zijn voor iedereen goed toegankelijk, zo kunnen mensen een eigen beeld vormen over de vele grote en kleine gebeurtenissen met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog.

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in 2007-2009 subsidie verleend aan het programma 'Erfgoed van de Oorlog' als eenmalige en tijdelijke impuls om belangrijk materiaal uit en over de Tweede Wereldoorlog te behouden en het gebruik van dit materiaal te stimuleren. De oral history projecten 'Getuigen Verhalen', 'Bystander Memories' en de 'Collectie Diederichs' maken deel uit van het subsidieprogramma Erfgoed van de Oorlog. Persoonlijke verhalen en herinneringen van ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog zijn via gefilmde interviews vastgelegd, het accent ligt vooral op tot nu toe nog onderbelichte thema’s, invalshoeken en groeperingen.

Relations

 

logo


PROJECTEN:

 
Collectie Diederichs

o

Aletta, Instituut voor Vrouwengeschiedenis - Collectie Diederichs
Behoud en toegankelijk maken van de collectie Diederichs; 42 diepte-interviews met vrouwen die tijdens de oorlog een relatie hadden met een Duitse militair.

Bystander Memories

o

Bystander Memories 
Interviews met Nederlandse niet-joodse ooggetuigen van de jodenvervolging. Deze serie van 59 interviews vormen een onderdeel van een project uitgevoerd door het United States Holocaust Memorial Museum, Oral History Department, waar het valt onder de 'Europe Interview Projects: Interviews with Witnesses, Collaborators, and Perpetrators' (zie: website USHMM).

Het Willy Lindwer Holocaust Video Archief

o

Het Willy Lindwer Holocaust Video Archief
De complete interviews van 7 documentaire films mbt de Tweede Wereldoorlog in Nederland geproduceerd door Willy Lindwer in de periode tussen 1987 en 2004.

Interviewproject Nederlandse Veteranen (IPNV) - deel over Tweede Wereldoorlog

o

Interviewproject Nederlandse Veteranen (IPNV) - Living Oral History Workbench: Veteranen van de Tweede Wereldoorlog
Het Veteraneninstituut beschikt over ongeveer 250 interviews (audio) waarin Nederlandse veteranen vertellen over hun ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatiestrijd in Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea. Het gaat om 112 interviews met militairen over de periode 1935-1945, 95 interviews over de strijd in Nederlands-Indië (1945-1950) en 43 interviews over de strijd in Nieuw-Guinea (1960-1962).

N.B. Het complete IPNV met alle interviews over deze en andere conflicten is hier te vinden.


Getuigen Verhalen

Open access
Geregistreerde gebruikers van DANS EASY hebben onbeperkte toegang tot de interviews

o

ArtEsteem - Indonesisch en Indisch verzet in Nederland tijdens WOII
Vijf getuigenissen van leden van het Indonesisch en Indisch verzet in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mensen uit Nederlands-Indie hebben o.a. onderdak geboden aan joodse onderduikers en/of waren actief als journalist en koerier voor illegale bladen.

o

Atlantikwall Den Haag - 15 interviews met inwoners van Den Haag over hun herinneringen aan de Atlantikwall ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De Atlantikwall was een 2685 kilometer lange verdedigingslinie, die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog aanlegden ter voorkoming van een geallieerde invasie. De Atlantikwall liep van Noorwegen, via Denemarken, Duitsland, Nederland en België naar Frankrijk tot aan de grens met Spanje. De verdedigingslinie, die overigens nooit geheel werd voltooid, bestond uit bunkers kanonnen en mijnenvelden.

o

AVA filmproducties - Anna's stille strijd. Doven in de oorlog
Het project 'Anna's stille strijd: doven in de oorlog' heeft 10 interviews vastgelegd van enkele joodse dove Nederlanders, die de oorlog overleefden. Regisseur Willy Lindwer heeft de dove vrouw 'Anna', die op bijzondere wijze en met hulp van anderen, kamp Auschwitz overleefde, geïnterviewd over haar ervaringen. Hierbij werd vanzelfsprekend de hulp ingeroepen van een doventolk. De Stichting DovenShoa uit Amsterdam is nauw bij het project betrokken.

o

Caleidoscoop Film - Ervaringen van Nederlandse burgers met ingekwartierde Duitse militairen
Ervaringen van Nederlandse burgers met ingekwartierde Duitse militairen. Welke invloed had de inkwartiering van Duitse militairen bij Nederlandse burgers thuis op de beeldvorming van die burgers van de vijand en op hun opvattingen over ‘goed en ‘fout’? Dit project omvat 8 interviews.

o

Caleidoscoop Film - Samen leven en samen werken in het Bakkumse Sperrgebiet
Welke invloed had het samen leven en samen werken in het Bakkumse Sperrgebiet? Het audiovisueel vastleggen van 6 interviews met mensen die in het Sperrgebiet woonden en werkten en een Duitse militair die in het gebied gelegerd was.

o

Fundacion Amigonan di Archivo - Getuigenverhalen van officieren en onderofficieren van de Schutterij Aruba
Zeven getuigenissen van de officieren en onderofficieren van de Schutterij in Aruba en Vrijwilligers Korps Aruba (VKA), die gediend hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog.

o

Gemeente Archief Schiedam - Schiedamse bleekneusjes
Het audiovisueel vastleggen van de herinneringen van 10 getuigen die na de oorlog als kind vanuit Schiedam zijn uitgezonden naar een gastgezin buiten deze stad om aan te sterken.

o

Gemeente Archief Schiedam - Schiedamse kinderen op stap

Tien getuigenverhalen van mensen die in de oorlog als kind vanuit Schiedam naar een gastgezin buiten deze stad zijn gestuurd (zie: website GA Schiedam)

o

Historisch Centrum Amsterdam Noord - Oorlog vanuit de lucht in Amsterdam-Noord Herinneringen van 7 getuigen van het bombardement op de Fokkerfabriek in Amsterdam-Noord door de geallieerden in juli 1943.

o

Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (VU) - Gereformeerden die de kerkscheuring van de zgn Vrijmaking in 1944 hebben meegemaakt
Tien interviews van gereformeerden die de kerkscheuring, de zogenaamde Vrijmaking in 1944, hebben meegemaakt. Hoe heeft de gereformeerde gemeenschap in Amersfoort een kerkscheuring in oorlogstijd ervaren? (zie: website VU HDC)

o

KNMG - Arts in de bezettingsjaren
Herinneringen van 11 artsen en medisch studenten in de bezettingsjaren. Hoe gingen zij om met dilemma’s zoals het wel of niet tekenen van de loyaliteitsverklaring, wel of niet lid worden van de Artsenkamer en het wel of niet hulp bieden aan gewonde SS’ers.

o

Liberty park Overloon - Vluchten uit Overloon op last van de bezetter
Interviews met 9 evacuees: vluchten uit Overloon op last van de bezetter. Overloon werd door het Duitse leger gefortificeerd en om te voorkomen dat de burgers onder de voet werden gelopen werd de bevolking van Overloon geëvacueerd (zie: website Liberty Park Overloon).

o

Liberty park Overloon - Vluchten uit Venray op aandrang van Brits Gezag
Zeven getuigenissen van bewoners van Venray die op last van de Britse bevrijders hun woonplaats moesten verlaten.

o

Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap - Herinneringen aan mijn Amsterdamse zusje/broertje
Herinneringen van 8 getuigen die in de oorlogsjaren 1943 tot 1945 als kind deel uitmaakten van een gezin in Noord-Limburg Venray e.o. dat Joodse kinderen uit Amsterdam als onderduiker opnam. Het kind uit het gastgezin staat centraal in dit project (zie: website LGOG)

o

Lumen Film - Porgel & Porulan
Vijf getuigenissen van voormalige leden van de Amsterdamse verzetsgroep Porgel & Porulan. Deze verzetsgroep bestond voor een aanzienlijk deel uit mensen met een joodse achtergrond.

o

Museon - Atlantikwall
Interviews met inwoners van Den Haag over hun herinneringen aan de Atlantikwall ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De Atlantikwall was een 2685 kilometer lange verdedigingslinie, die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog aanlegden ter voorkoming van een geallieerde invasie.

o

Oogland Filmproducties - Gerepatrieerde vrouwen van Molukse KNIL militairen
Zeven getuigenissen van vrouwen van Molukse KNIL-militairen die tussen 1951 en 1953 naar Nederland werden gerepatrieerd. Hoe heeft WOII en Japanse bezetting hun levenskeuzes beïnvloed? (zie: website Oogland Filmproducties)

o

Site Films - De huzaren van Boreel, het 43ste zelfstandig verkennings eskadron
Herinneringen van 7 dienstplichtigen op Java rondom de soevereiniteitsoverdracht. De getuigen maakten deel uit van de Huzaren van Boreel, het 43ste Zelfstandig Verkenningseskadron.

o

Stichting Cultuur & Co - Vier verzetsvrouwen: Gewoon Doen en Fier Rechtopstaan.
Gewoon doen en fier rechtopstaan is de titel van het project waarin de vraag centraal staat hoe verzetsvrouw Geert van der Molen tot het verzet kwam en welke gevolgen dat heeft gehad voor haar verwanten. Het project omvat 5 interviews.

o

Stichting DdM - Klim naar de vrijheid
Het project Klim naar de Vrijheid heeft 5 persoonlijke getuigenissen opgenemen van de Engelandvaarders die gebruik maakten van de zuidelijke routes.

o

Stichting Kindermonument - Joodse markt aan de Gaaspstraat (1941-1943)
Elf getuigenverhalen over de speeltuin en joodse markt aan de Gaaspstraat in Amsterdam. Focus is de sociale interactie van de aanwezigen op deze 'markt voor joden'.

o

Stichting Mondelinge Geschiedenisprojecten - Het vergeten bombardement (Rotterdam 31 maart 1943)
Ervaringen van 10 ooggetuigen (de vergeten-bombardement-gemeenschap), met de nadruk op de gevolgen van de gebeurtenis voor het persoonlijke en sociale leven (zie ook: 'Kom maar niet naar huis want ons huis is weg'). Overgedragen aan Gemeentearchief Rotterdam (GAR).

o

Stichting Nationaal monument Kamp Vught - Retourtje Sachsenhausen
Het project ‘Transport van kamp Vught naar Sachsenhausen’ van het Vughts Historisch Museum bevat 11 interviews met ooggetuigen van dit transport. Dit vond plaats in september 1944. Het project werkt samen met de gemeente Vught en met het Nationaal Monument Kamp Vught. Belangrijk onderdeel van de aanpak is een zogeheten ‘Bildungsreise’ die gemaakt zal worden. Daarbij zullen jongeren samen met de overlevenden van dit transport de reis opnieuw afleggen. Het stimuleren van de interactie tussen beide generaties is een belangrijk doel van dit project (zie: Film 'Retourtje Sachsenhausen'

o

Stichting Oorlogs- en Verzetsmuseum Groningen - Ooggetuigen van het Scholtenhuis
De verhalen van 10 personen die in enigerlei verband tijdens de bezetting van Nederland door de Duitsers op het Scholtenhuis in Groningen zijn geweest, bijvoorbeeld als gevangene, familielid van een gevangene, leverancier, typiste, etc. De getuigenverhalen werpen nieuw licht op het functioneren van het Scholtenhuis (zie: Virtuele reconstructie van het Scholtenhuis ten tijde van de Duitse bezetting in 1944-1945).

o

Stichting Oud-Nijkerk - Nijkerk als toevluchtsoord tijdens WOII
Herinneringen van 10 inwoners van Nijkerk die in de oorlog geconfronteerd werden met de stroom mensen die op de vlucht waren voor de gevechten rond Arnhem en Renkum in september 1944 en hen die hulp zochten bij de Nijkerkers toen ze in de winter van 1944-1945 op hongertocht waren.

o

Stichting Traktor - Getuigenverhalen over de Duitse bezetting op Texel voor, na en tijdens de "Russenoorlog"
Vijftien getuigenverhalen over de Duitse bezetting op Texel voor, na en tijdens de ‘Russenoorlog’. De vastgelegde getuigenissen geven inzicht in de verschillende wijzen waarop ooggetuigen de Duitse bezetting en ‘De Russenoorlog’ beleefd hebben.

o

Stichting Verhalis - Bommen en habijten
Acht interviews met kloosterzusters over de impact die de oorlog en bezetting op hen gehad heeft. De achterliggende vraag is welke gevolgen de door de oorlog geschapen omstandigheden (inkwartiering, vluchtelingen, onderduikers, evacuatie) hadden voor de relatief gesloten gemeenschap.

o

Zigma - Koopvaardijgezinnen in oorlogstijd
Herinneringen van 9 familieleden van zeemansgezinnen aan de oorlogsjaren dat hun man, vader, broer op zee was. Hoe gingen zij om met de onzerheid over het lot van hun naasten? Hoe boden zij de financiele teruggang het hoofd nadat de Duitse bezetter het uitbetalen van de salarissen had gestaakt?

o

Zigma - Verplicht varen voor koningin en vaderland
Herinneringen van 9 koopvaardijveteranen aan de oorlogsjaren op zee en die een directe ervaring hebben gehad met de Vaarplicht. Deze bemanningen die door hun beroep bij de oorlog betrokken raakten, werden door de Vaarplicht (KB juni 1940 en 11 maart 1942) van de ene op de andere dag frontsoldaat.


Gelieerd:

o

Ange Wieberdink Producties - Negen vrouwen ontsnapt uit dodenmars 1945
Een groep vrouwen (zes Franse, twee Nederlandse en een Spaanse) is in 1945 ontsnapt aan de dodenmars uit Buchenwald en heeft na een kleine week zwerven door vijandelijk gebied de Amerikanen bereikt. Twee vrouwen leven nog en zijn door Ange Wieberdink Producties geinterviewd. Deze 2 interviews bestaan uit meerdere onderdelen.

o

Charles van den Berg; Omroep Venlo - In het licht van de bevrijding
'In het licht van de bevrijding' is een achtdelige serie door Charles van den Berg waarin hij praat met 8 personen die persoonlijk de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. In 2005 is, in het kader van de 60ste herdenking van de bevrijding van Venlo, de serie uitgezonden door Omroep Venlo in het radioprogramma Venlo Plus.

o

Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (OVCG) - Groningen in Oorlogstijd
Interviews met 14 getuigen die over hun ervaringen tijdens de bezetting en bevrijding van Groningen en de omgeving vertellen.

Restricted access
Alleen toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek en na toestemming van de deponeerder

o

Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis - CPN vrouwen en de Tweede Wereldoorlog
De persoonlijke getuigenissen over de WOII van 12 vrouwen die actief lid waren geweest van de Communistische Partij Nederland (CPN). Centraal staat de WOII: verzet, internering en onderduiken? Welke acties van verzet pleegden zij? Welke consequenties werden verbonden aan het lidmaatschap van de CPN?

o

Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis - Dochters van foute ouders Ervaringen en herinneringen van 8 dochters van Nederlandse ‘foute’ ouders in de periode voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Het gaat hier om de vragen naar het samenleven, naar de posities die iemand toegewezen krijgt en zelf kiest en vooral hoe mensen daar mee omgaan.

o

Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis - NSB vrouwen
Ervaringen van 11 vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog lid waren van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) of andere nationaal socialistische organisaties zoals de Nationaal Socialistische Vrouwenorganisatie (NSVO). Centraal staan de herinneringen die de vrouwen hebben over hun motivatie om actief te worden binnen deze organisaties (zie: projecten IIAV en het weblog over het project).

o

Anne Frank Stichting - Getuigen van de geschiedenis van Anne Frank
Achttien getuigenissen over de geschiedenis van de familie Frank, de andere onderduikers en de helpers in het Achterhuis. De getuigen leveren een bijdrage leveren aan bestaande kennis van de geschiedenis van de familie Frank (zie: website Anne Frank Museum

o

Cogis - Vrouwen die in de periode 1940-1945 omgingen met de bezettingsmacht
Tien persoonlijke getuigenissen van vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog een relatie hadden met een Duitse militair. Zowel de aard van de liefdesrelaties als de achtergrond van de vrouwen zal ter sprake komen. (Zie: website Cogis)

o

Cogis - Jeugdige politieke delinquenten in kindertehuizen 1944-1951
Herinneringen van 10 jeugdige politieke delinquenten aan de kindertehuizen. Dit kunnen kinderen van NSB’ers zijn, maar ook jeugdigen die zelf actief waren binnen de jeugdbeweging van de NSB.

o

Collectie Jan Carel Warffemius - De homo-subcultuur in de grote stad, vlak voor, tijdens en vlak na WO2
Tien getuigenissen van personen die hebben deelgenomen aan de homo-subcultuur vlak voor en/of na de Tweede Wereldoorlog. Hoe was het om als homoseksueel te leven onder Verordening 81/40 dat alle homoseksuele handelingen strafbaar stelde? Was het moeilijker of misschien zelfs makkelijker dan voor-en vlak na de bezetting?

o

Hellwig Productions - Oorlogsliefdekind
Tien interviews met soldatenvaders (Tuan Papa), kinderen verwekt door Nederlandse militairen bij een Indonesische vrouw en met een Indonesische moeder van Nederlands kind. Twee vragen staan centraal. Hoe gingen Nederlandse soldaten om met het verlangen naar seksualiteit ten tijde van de koloniale oorlog in Nederlands-Indië? In hoeverre speelt de koloniale oorlog en het feit dat zij een Nederlandse, niet aanwezige Nederlandse soldaat/bezetter als vader hebben die hen niet erkende, een rol in hun denken? (zie: website Oorlogsliefdekind. Nederlands-Indië, Indonesië)

o

Herinneringskamp Westerbork - 1e generatie NSB'rs in Westerbork
21 interviews met eerste generatie NSB’ers met als uitgangspunt het kamp Westerbork dat in de periode 1945-1948 als interneringskamp functioneerde (zie: website Kamp Westerbork

o

Meertens Instituut - Boerinnen en boerendochters in de oorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden meer dan achtduizend Nederlandse boerderijen verwoest, vaak inclusief de inboedel. Het project ‘Boerinnen en boerendochters in de Tweede Wereldoorlog’ van het Meertens Instituut heeft de vrouwen die veel taken in en op de boerderij vervulden geinterviewd. De focus daarbij ligt op het alledaagse leven in de zogeheten noodboerderijen en noodwoningen. De 12 interviews vinden in twee regio’s plaats: de omgeving van de Grebbelinie en de regio rond de gemeente Groesbeek. Hier werden veel boerderijen getroffen (zie: website Meertens Instituut).

o

Moluks historisch museum - Molukkers tijdens WOII
Het project ‘Het Molukse perspectief in oorlogstijd’ van het Moluks Historisch Museum heeft 48 professionele interviews vastgelegd met Molukkers die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. De aanpak van dit project is bijzonder, omdat zowel een aantal van de groep Molukkers die naar Nederland kwam wordt geïnterviewd, als een aantal van de groep die in Indonesië bleef. Hierdoor werd er een verbinding gelegd tussen de geschiedschrijving over de oorlog in Nederland en die in Nederlands-Indië. In dit project werkt het Moluks Historisch Museum onder andere samen met de stichting Pelita en de PACE (zie: website Museum Maluku).
De interviews 01, 11, 16, 17, 31, 39 en 48 zijn vrij toegankelijk (open access) voor geregistreerde EASY gebruikers.

o

Radboud Universiteit: Faculteit Religiewetenschappen - Getuigen van Theresienstadt: Joden gedeporteerd vanuit Nederland 1943-1945)
Herinneringen van 12 getuigen die in de periode 1943- 1944 vanuit Nederland in Theresienstadt zijn gedeporteerd en daar kortere of langere tijd hebben doorgebracht.

o

Ruim Kader filmproducties - Margraten en haar begraafplaats in de oorlog
Het project ‘Akkers van Margraten’ is een initiatief van de Samenwerkende Heemkundige Organisatie Margraten (SHOM). Zij werken in dit project samen met het Regionaal Historisch Centrum Limburg, de Stichting Adoptiegraven Amerikaanse Begraafplaats Margraten en filmproductiebedrijf Ruim Kader. Het project heeft 43 verhalen van ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog in Margraten, en meer specifiek ooggetuigen van de aanleg van het kerkhof, op film vastgelegd. Wat betekende de begraafplaats en de aanleg ervan voor een kleine agrarische gemeente als Margraten? (zie: Oral History project Akkers van Margraten)
De interviews 08 en 43 zijn vrij toegankelijk (open access) voor geregistreerde EASY gebruikers.

o

Stichting Het Kader - Verkrachting en troost
Tien getuigenissen van Indonesische vrouwen, die door de Japanners in WOII zijn gebruikt als zogenaamde ‘troostmeisjes’.

o

Stichting Nationaal monument Kamp Vught - Burgerarbeiders in kamp Vught
Tien getuigenissen van Nederlandse burger-arbeiders, die tussen eind 1942 en september 1944 in en rond het concentratiekamp Vught hebben gewerkt (zie: website Kamp Vught)

o

Stichting Nationaal monument Kamp Vught - Duitse burgers in kamp Vught
Getuigenissen van 9 Duitse burgers die tussen november 1944 en begin mei 1945 gedwongen verbleven in concentratiekamp Vught.

o

Stichting Papua Cultureel Erfgoed - Papua's in diaspora
25 persoonlijke geschiedenissen van Nederlanders, de eerste generatie Papua migranten, Indo’s, Molukkers en anderen die geboren zijn, gewoond en of gewerkt hebben in Nederlands Nieuw Guinea van 1940 tot 1962 en gedurende de UNTEA periode in 1963 (zie website Stichting PACE:  Project mondelinge geschiedenis gestart)

o

Stichting Zuidenwind - Nederlandse SS'ers
Getuigenverhalen van 8 Nederlandse SS’ers. Tijdens de interviews is zowel gesproken over de vooroorlogse periode, de oorlogstijd als de periode na de oorlog. Hoe zijn deze mensen tot hun keuze gekomen, wat zijn de consequenties van deze keuze geweest.

ELDERS BESCHIKBAAR:

o

Stichting MusicForce - De Tweede Wereldoorlog in muziek
Deze website gaat over de betekenis van muziek in de Tweede Wereldoorlog in het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden. Met steun van Erfgoed van de Oorlog van het Ministerie van VWS heeft stichting MusicForce acht getuigenverhalen (waarvan zes verfilmd) vastgelegd.